Home

Në kritikën e tij ndaj politikave të kursimit në Evropë, ekonomisti politik Mark Blyth thotë se një nga obligimet e praktikantëve të shkencave shoqërore është që të intervenojnë në rastet kur autoritetet publike i shesin publikut bullshit. Sipas Blyth, ideja e promovuar nga disa qeveri nëpër Evropë, se politikat e kursimit do të çojnë në rritje ekonomike, është një bullshit i tillë.

Megjithëse nuk duhet të jesh ndonjë specialist për të konstatuar se shumica e premtimeve të Hashim Thaçit, veçanërisht ato për ekonominë, janë bullshit, ndjeva nevojën që të reagoj ndaj premtimit të tij të fundit për krijimin e 50.000 vendeve të reja të punës, që kryeministri do t’i arrijë, me sa kuptohet, kryesisht përmes subvencioneve në bujqësi.

50-mijëshi sikur është shndërruar në numër standard për kryeministrin. Ky numër u përmend një herë gjatë një takimi me bujqit e Vushtrrisë dhe sërish në një vizitë në fabrikën ushqimore “Abi-ELIF 19” në Prizren. Sipas “Zërit”, Thaçi ka thënë, “Ne kemi prezantuar edhe dje, objektivat, qëllimin dhe projektin tonë që për katër vitet e ardhshme të investojmë në bujqësi mbi 500 milionë euro, për të siguruar hapjen e 50 mijë vendeve të reja të punës”.

Ta lëmë menjanë këtë 500 milionë euron investime, që është një shaka e vërtetë (buxheti i vitit 2014 parasheh jo më shumë se 11 milionë euro subvencione për bujqësinë për sivjet). Të shohim si qëndron kryeministri Hashim Thaçi me krijimin e vendeve të reja të punës.

Grafiku më poshtë tregon trendin e papunësisë në Kosovë në periudhën shtator 2012-shtator 2013. Me sa shohim, vetëm në këtë periudhë njëvjeçare, radhëve të të papunëve ju kanë shtuar dhjetë mijë vetë.

Papunësia
Si është trendi i papunësisë që nga momenti që Hashim Thaçi dhe PDK-ja moren kreun e qeverisjes në Kosovë? Në fakt, kjo pyetje është vështirë për t’u përgjigjur për shkak të korrigjimeve që gjatë vitit 2012 iu bënë të dhënave të Ministrisë së Punës dhe Mirëqenies Sociale (MPMS) e cila evidenton të papunët që kërkojnë punë dhe janë të regjistruar në qendrat e regjistrimit të MPMS-së.

Në vitin 2011, në Kosovë ishin të regjistruar 325.261 persona të papunë. Në vitin 2012, ky numër bie drastikisht në 259.341. Ky është një rënie prej -20%. Duke marrë parasysh se viti 2012 ishte një nga vitet më të dobëta në rritje ekonomike, si shpjegohet ky reduktim drastik i papunësisë? U krijuan në Kosovë, gjatë 2012-ës, 65.000 vende pune?

Në fakt, ajo që ndodhi më 2012 ishte se MPMS bëri një spastrim listash të të regjistruarve si të papunë. Ky ishte rezultat i drejtpërdrejtë i Ligjit 04/L-096 “Për Ndryshimin dhe Plotësimin e Ligjit Nr. 2003/15 për Skemën e Ndihmës Sociale” të miratuar nga Kuvendi i Kosovës më 10 maj 2012, i cili ashpërsoi kushtet për përfitimin e ndihmës sociale.

Për t’u kualifikuar për ndihmë sociale, një familje duhet të dëshmojë, ndër të tjera, se është pa të ardhura, domethënë se nuk ka asnjë të punësuar. Përveç se nuk kanë asnjë anëtar të punësuar, ajo (përveç disa rrethanave të jashtëzakonshme) duhet të dëshmojë se anëtarët e saj të familjes të aftë për punë janë të regjistruar pranë MPMS si të papunë (pra si persona në kërkim të vendit punës).

Me sa duket, një nga ndryshimet në ligjin e amandamuar ishte kriteri për regjistrim në MPMS. Përderisa, në të kaluarën, pranë MPMS-së duhet të regjistroheshin të gjithë anëtarët e familjes të aftë për punë, sipas ligjit të ri, vetëm një anëtar i familjes mjafton. Duket se ky ndryshim procedural për përfitimin e ndihmës sociale bëri që regjistri i të papunëve të reduktohet drastikisht. Përderisa në të kaluarën, një familje regjistronte të gjithë anëtarët e saj të aftë për punë si të papunë në mënyrë që të kualifikohet për ndihmë sociale, tani për kualifikim mjafton regjistrimi i vetëm një anëtari. Kjo është e mirëseardhur si për familjen (të cilës i lehtësohen barrat procedurale për përfitimin e ndihmës sociale, duke marrë parasysh se edhe gjasat për punësim janë të vogla për akëcilin anëtar të familjes), por edhe për burokracinë e MPMS-së e cila duhet të procedojë dhe evidentojë më pak persona në regjistret e veta. Por, në agregat, duket se numri i të papunëve është zvogëluar kur, në fakt, asaj vetëm i janë hequr bashkëanëtarë të familjeve të papuna.

P.sh., viti 2012 shënon një numër rekord të daljeve nga regjistri i të papunëve (rreth 90.000). Ajo që e bën këtë vit të jashtëzakonshëm është se shkalla mujore e daljeve për femrat është më e lartë se në cilindo vit tjetër (edhe duke marrë parasysh se papunësia tek femrat është më e lartë se tek meshkujt). Kjo domethënë se ndryshimet në procedurat e kualifikimit për përfituar asistencë sociale shkaktuan largimin (me ose pa vullnet) të një numri të madh të femrave nga listat e të papunëve. Dhe më këtë ndryshim administrativ, artificialisht dhe në krah të femrave u ul papunësia. Efekt i dytë ishte edhe reduktimi i numrit të familjeve që përfitojnë nga skema sociale.

Nuk u krijuan në Kosovë në vitin 2012 65.000 vende pune që nxoren një armatë njerëzish nga papunësia.

Është interesante gjithashtu se në websajtin e MPMS-së nuk gjen të dhëna të plota mujore për hyrje-daljet gjatë vitit 2012P.sh., nëse papunësia ndryshon drastikisht pas muajit maj, kur miratohet ligji i ri për skemën sociale, do të ishte më se e qartë se regjistrimi i papunësisë ndryshon për shkak të ndryshimeve administrative.

Në fakt, sa vende pune u krijuan në Kosovë, që nga ardhja e Hashim Thaçit dhe PDK-së në pushtet?

Grafiku më poshtë, i huazuar nga raporti i MPMS-së për vitin 2012, tregon se sa vende pune u krijuan në Kosovë (gjithmonë sipas statistikës zyrtare) nga viti 2006-12. Nëse llogarisim periudhën 2008-12, në kohën sa ishte Thaçi dhe PDK në krye të qeverisjes, del se për këto pesë vite u krijuan gjithsejt 42.483 vende pune në sektorin publik dhe atë privat së bashku. Ndërsa sot Thaçi i premton 50.000 për vetëm katër vjet, dhe atë vetëm në bujqësi! Ndërkohë që, në vitin 2012, vetëm 12% e vendeve të reja të punës, ose rreth 750 (shtatë qind e pesëdhjetë) vende pune, ishin në bujqësi! Llogaritni tani se si duket premtimi për 50.000 vende pune. (Natyrisht, me afrimin e zgjedhjeve, siç e ka zakon, premtimi i Thaçit mund të shkojë drejt inflacionit – 50.000 për katër vite, 50.000 për dy vite, 50.000 për një vit, 50.000 për katër muaj etj.).

Vendet e punës
Në anën tjetër, përveç se numri i të papunëve është në rritje e sipër, duhet t’i marrim parasysh edhe disa të dhëna të tjera tmerruese. Mbi 90% e të papunëve janë të papunë afatgjatë, çka domethënë se këta persona ndër vite nuk gjejnë punë. Në fakt, sipas Anketës së Fuqisë Punëtore në Kosovë të bërë nga ASK-ja dhe Banka Botërore, që mbështetet mbi një sondazh më të gjerë të fuqisë punëtore në Kosovë, mbi 176.000 persona në Kosovë janë ekonomikisht joaktiv sepse nuk besojnë se në Kosovë mund të gjehet punë. Pra, këta persona nuk figurojnë as në regjistrat e MPMS-së. Shto kësaj edhe 200.000 femra që nuk kërkojnë punë për shkak të përgjegjësive familjare (domethënë, bëjnë punën e pakompenzuar monetarisht të riprodhimit shoqëror), armata e të papunëve në Kosovë arrin në mbi 641.000 persona të aftë për punë por që nuk gjenden fare në tregun e punës – pa përfshirë këtu fëmijet shkollorë (nën moshën 18 vjeçare) dhe të pensionuarit.

Për të premtuar përmirësimin e kësaj gjendjeje nuk janë të mjaftueshme premtimet e Hashim Thaçi por ato të Partisë së Fortë.

2 mendime mbi “Sa vende të punës i krijoi Hashim Thaçi?

  1. Besnik, analize shume e duhur, por eshte jo etike ne statistike me perdore grafe te cilat bejne manipulim vizuel me lexuesin. Grafi yt i papunesise fillon nga 250k e jo nga 0. Ne graf, vizuelisht duket qe papunesia qenka rrite me shume se 100 perqind, a ne fakt, ne baze te tij eshte rrite 3.89 perqind.

Lini një Përgjigje

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Google+

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Dilni / Ndryshojeni )

Po lidhet me %s