Home

Më poshtë është përkthimi im i Dhjetë Tezave mbi Zhvillimtarinë e Re (Ten Theses on New Developmentalism), të miratuar në vitin 2010 në Sao Paulo nga një grup ekonomistësh heterodoksë, sociologë e politikologë dhe praktikantë të tjerë të ekonomisë politike. Fryma e dokumentit përfaqëson shumë nga idetë që promovohen në këtë blog dhe në shkrimet e mia. Dokumenti ka për qëllim që të ofrojë një alternativë zhvillimore për vendet në zhvillim kundrejt ortodoksisë neoliberale të përfaqësuar në të ashtuquajturin “Koncenzus të Washingtonit”. Deklarata origjinale mund të shikohet këtu.

   

Më 24 dhe 25 maj të vitit 2010, një grup ekonomistësh me pikëpamje keynes-iane dhe strukturaliste u takuan në São Paulo për të diskutuar dhjetë tezat mbi Zhvillimtarinë e Re – emri që një pjesë e tyre po e përdorin tash e sa vite për të përshkruar strategjinë e zhvillimit kombëtar që shtetet me të ardhura të mesme po përdorin sot, ose që duhet të përdorin, në mënyrë që të promovojnë zhvillimin dhe nivelizimin ekonomik (me botën e pasur).

Takimi ishte pjesë e projektit për Qeverisjen Financiare dhe Zhvillimtarinë e Re, të financuar nga Ford Foundation. Projekti ka si prapavijë dështimin e Konsenzusit të Washingtonit që të promovojë rritjen ekonomike në Amerikën latine dhe në Krizën Globale Financiare të 2008-ës e cila tregoi kufijtë dhe rreziqet e globalizimit dhe të derregullimit financiar.

Punëtoria u mbajt nën hijen e një nga krizave më të mëdha financiare në histori, e cila bëri evidente impaktin e tregjeve të hapura kapitale në normat e shkëmbimit dhe në çmimet e produkteve të shkëmbyeshme. G20-shi dhe shtetet e veçanta tashmë po ndërtojnë rregullimet e duhura për tregjet financiare. Duke e marrë parasysh këtë dhe krizat e vazhdueshme financiare në shtetet me të ardhura të mesme, qëllimi i përgjithshëm i punëtorisë ishte që të vlerësohen se sa efektiv do të ishte një strategji e re zhvillimore në promovimin e rritjes dhe stabilitetit. Qëllimi specifik ishte që të diskutohen dhjetë teza mbi zhvillimtarinë e re (new developmentalism) që u ishin shpërndarë pjesëmarrësve paraprakisht.

Pas dy ditë diskutimesh, organizatorët lokalë të punëtorisë u ngarkuan me detyrën e redaktimit të tezave në mënyrë që ato të pasqyrojnë debatin e zhvilluar. Versioni përfundimtar ka pëlqimin e pjesëmarrësve të punëtorisë. Ekonomistë dhe profesionistë të tjerë të shkencave shoqërore të përkushtuar ndaj idesë së rritjes ekonomike me stabilitet dhe barazi sociale janë gjithashtu të ftuar që të nënshkruhen.

  1. Zhvillimi ekonomik është proces strukturor i shfrytëzimit të të gjitha burimeve të vendit për të krijuar shkallën maksimale dhe të qëndrueshme për mjedisin të akumulimit të kapitalit të mbështetur mbi përfshirjen e progresit teknologjik. Objektivi primar është që t’i mundësohet punësimi i plotë i burimeve të punës. Kjo nuk kërkon vetëm rritjen e produktivitetit në çdo industri, por edhe financimin dhe transferin e vazhdueshëm të punës nga industritë që prodhojnë mallra dhe shërbime në ato me vlerë më të lartë të shtuar per capita dhe që japin paga më të larta.
  2. Tregjet janë terreni kryesor i këtij procesi, por shteti ka rol strategjik në ndërtimin e kornizës së nevojshme institucionale për të mbështetur këtë proces strukturor. Kjo përfshin promovimin e një strukture financiare dhe institucione financiare që kanalizojnë burimet e brendshme drejt zhvillimit të inovacioneve në sektorë që prodhojnë shkallë të lartë të rritjes së vlerës së shtuar. Kjo kornizë duhet të përmbajë masa që synojnë tejkalimin e disbalanseve strukturore dhe në promovimin e konkurrueshmërisë ndërkombëtare.
  3. Në kontekstin e globalizimit, zhvillimi ekonomik kërkon një strategji zhvillimore kombëtare të orientuar drejt oportuniteteve globale, p.sh. në ekonomitë globale në shkallë dhe në burimet e shumta të mësimit teknologjik, uljen e barrierave për inovacion të krijuara nga regjime tejët strikte të pronës intelektuale, sigurimin e stabilitetit financiar dhe në krijimin e oportuniteteve për investime për ndërmarrësit privatë.
  4. Megjithëse ana Schumpeteriane e procesit zhvillimor dhe e politikës strategjike industriale janë të rëndësishme, ngushticat kryesore paraqiten në anën e kërkesës. Që nga Keynes-i dihet se oferta nuk krijon automatikisht kërkesën. Megjithatë, në shtetet në zhvillim ekzistojnë dy tendenca tjera strukturore që kufizojnë kërkesën dhe investimet: tendenca e pagave për t’u rritur në shkallë më të vogël se sa shkalla e rritjes së produktivitetit, dhe një tendencë strukturore për mbivlerësimin e normës reale ose nominale të këmbimit.
  5. Tendenca e pagave për t’u rritur më pak se sa produktiviteti është pasojë e ekzistencës së një oferte të madhe të punës dhe të ekonomisë politike të tregjeve të punës. Përveç kufizimit të kërkesës së brendshme dhe përqëndrimit të të ardhurave në klasat më të larta, kjo tendencë mund të ndikojë negativisht edhe në rritjen afatgjatë të produktivitetit. Një pagë minimale e caktuar me ligj, transferi i të hollave tek të varfërit dhe mbi të gjitha një garancë shtetërore për të ofruar punë me pagë të jetueshme mund të neutralizojë këtë tendencë të nënkompenzimit të punës. Alternativa e kësaj – mbivlerësimi kronik i monedhës së vendit për të rritur fuqinë blerëse – nuk është strategji e qëndrueshme.
  6. Tendenca për mbivlerësimin ciklik të normës së këmbimit në shtetet në zhvillim është pasojë e mbështetjes së tepërt në kursimet e jashtme në formën e hyrjes së kapitalit të jashtëm dhe në “sëmundjen holandeze” (Dutch disease) në kontekstin e tregjeve të kapitalit tepër liberale dhe pa rregullim adekuat. Kjo tendencë tregon se norma e këmbimit në vendet në zhvillim është jo vetëm jostabile, por edhe kontribuon në përsëritjen e krizave të monedhës dhe të flluskave të vazhdueshme në tregjet financiare. Ajo po ashtu tregon se oportunitetet për investime drejt industrive me orientim kah eksporti janë kronikisht të pamjaftueshme pasi që mbivlerësimi i monedhës i bën ato investime të pakonkurrueshme në ekonominë ndërkombëtare edhe nëse bazohen në metodat më efiçiente të mundshme.
  7. “Sëmundja holandeze” mund të karakterizohet si një mbivlerësim i përhershëm i monedhës së vendit për shkak të rentave Ricardiane nga eksporti i komoditeteve të bazuara në burimet natyrore ose në eksportin e bazuar në punën ultra të lirë. “Sëmundja holandeze” pengon prosperitetin në industri të tjera shkëmbyese. Këtë e bën përmes nxitjes së hendekut midis “normës së këmbimit në ekuilibër me llogarinë korente” (norma e këmbimit që balanson llogarinë korente) dhe “normës së këmbimit në ekuilibër me industrinë” – norma e këmbimit që lejon industritë shkëmbyese që të jenë konkurrente në shfrytëzimin e teknologjisë më të re.
  8. Zhvillimi ekonomik duhet të financohet kryesisht nga kursimet e brendshme. Në mënyrë që të arrihet ky qëllim, është i nevojshëm krijimi i institucioneve publike financiare që mundësojnë shfrytëzimin e plotë të burimeve të brendshme, posaçërisht punës, financimin e inovacioneve dhe mbështetjen e investimeve. Orvatja për të përdorë kursimet e jashtme përmes defiçiteve në llogarinë korrente zakonisht nuk rrisin shkallën e investimeve (siç pretendohet nga ekonomistët ortodoksë). Në vend të kësaj, kjo politike rritë borxhin e brendshëm dhe kontribon në jostabilitetit financiar. Strategjitë e rritjes që mbështetën mbi kursimet e jashtme shkaktojnë fragjilitet financiar; tërheqin qeveritë në lojra regresive për “ngritjen e konfidencës” dhe zakonisht përfundojnë me kriza në bilansin e pagesave ose në krizë të monedhës.

  9. Në mënyrë që të krijohet korniza e përshtatshme për zhvillim, qeveria duhet të sigurojë një marrëdhënie stabile midis borxhit publik dhe PBB-së dhe një normë reale të këmbimit që merr parasysh nevojën për t’iu kundërvënë efeketeve negative ndaj industrive prodhuese të “sëmundjes holandeze”.

  10. Për të aritur qëllimet afatgjata të zhvillimit politikat ekonomike duhet të synojnë punësimin e plotë si qëllim primar, njëkohësisht duke siguruar stabilitetin e çmimeve dhe stabilitet financiar.

 

Këto dhjetë teza nuk japin një reçetë të gjithanshme për zhvillim. Ato kanë për qëllim që të japin disa pohime mbi të cilat mund të pajtohen një profil i gjerë i ekonomistëve. Këto pohime duhet të përshtaten sipas një kombinimi të nevojshëm i cili është specifik sipas kontekstit të brendshëm produktiv, social dhe politik. Asgjë nuk është thënë mbi arkitekturën globale financiare dhe të tregtisë që janë çështje që kërkojnë vëmendje në mjedisin e ri të globalizimit dhe që ndërlidh ekonomitë mes vete, shpesh në formën e konkurrencës negative.

Ekonomistët që nënshkruajnë këtë dokument nuk pohojnë se pajtohen në plotësi me secilën nga dhjetë tezat. Ata vetëm thonë se mbështesin qasjen e saj teorike dhe rekomandimet kryesore për politika.

São Paulo, 29 shtator 2010

Nënshkruesit origjinalë:

Agosin, Manoel
Amsden, Alice
Arestis, Phillip
Baer, Werner
Belluzzo, Luiz Gonzaga
Bhaduri, Amit
Bielschowsky, Ricardo
Blecker, Robert
Block, Fred
Boyer, Robert
Bresser-Pereira, Luiz Carlos
Bruno, Miguel
Bruszt, Laszlo
Burlamaqui, Leonardo
Carneiro, Ricardo
Carvalho, Fernando Cardim de
Chandrasekhar, C. P. (Chandru)
Chang, Ha-Joon
Chavagneux, Christian
Chick, Victoria
Chilcote, Ronald

Coutinho, Luciano
Damill, Mario
Davidson, Paul
Del Pont, Mercedes
Dymski, Gary
Dulien, Sebastian
Dutt, Amitava
Diniz, Eli
Epstein, Gerald
Faucher, Philippe
Ferrari, Fernando
Ferrer, Aldo
Frenkel, Roberto
Gala, Paulo
Galbraith, James
Gallagher, Kevin
Garcia, Norberto E.
Ghosh, Jayati
Girón, Alicia
Guillén, Arturo
Guttmann, Robert
Huber, Evelyne
Jomo K.S.

Kregel, Jan
Kupfer, David
Lazonick, William
Le Heron, Edwin
Lopez, Julio
Marconi, Nelson
Mazier, Jacques
Nakano, Yoshiaki
Nayyar, Deepak
O’Connell, Arturo
Ocampo, José Antonio
Oreiro, José Luis
Palley, Thomas I.
Palma, Gabriel
Papadimitriou, Dimitri
Paula, Luiz Fernando de
Petit, Pascal
Popov, Vladimir
Prates, Daniela

Przeworski, Adam
Punzo, Lionello
Rapetti, Martin
Reinert, Erik S.
Ros, Jaime
Rueschemeyer, Dietrich
Salama, Pierre
Sachs, Ignacy
Saywer, Malcolm
Schneider, Ben Ross
Serrano, Franklin
Sicsú, João
Stephens, John
Sunkel, Osvaldo
Taylor, Lance
Vernengo, Matias
Wade, Robert
Weisbrot, Mark
Weiss, Linda
Wray, Randall

 

Një mendim mbi “Dhjetë Tezat mbi Zhvillimtarinë e Re

  1. shume e qelluar. keto jane ceshtjet thelbesore qe duhet te preokupojne secilin:politikanet, pushtetaret, profesionistet, shkenctaret /nese ka/ ne vecanti ekonomistet. Ky eshte prioritet i pare. Suksese ner hulumtimin e ligjeshmerive te zhvillimit ekonomik.

Lini një Përgjigje

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Google+

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Dilni / Ndryshojeni )

Po lidhet me %s