Home

Negociatat midis Kosovës dhe Serbisë kanë arritur një pikë kritike, tani pasi që asnjëra nga palët nuk mori “shpërblimet” e pritura nga BE-ja. Synimi i Kosovës, e aq më pak i Serbisë në këto negociata, kurrë nuk ka qenë “normalizimi i marrëdhënieve” apo progresi drejt një zgjidhjeje të qëndrueshme për marrëdhëniet midis Kosovës dhe Serbisë (që nuk mund të jetë asgjë përfundi njohjes së Kosovës nga Serbia). Është e qartë se të dyja palët kanë shfrytëzuar negociatat si levë politike për afrim me BE-në. Boris Tadiqi ka kalkuluar se me bashkëpunimin e pjesshëm dhe gjysmak në negociata, Serbia do ta arrijë statusin e vendit kandidat, gjë që tashmë nuk do të realizohet, për shkak të refuzimit të një grupi shtetesh, përfshirë këtu Gjermaninë dhe Britaninë e Madhe. Hashim Thaçi ka kalkuluar se me dëgjueshmërinë e tij ndaj kërkesave të Brukselit, do të “shpërblehet” me liberalizim vizash dhe ca përfitime tjera, por edhe këto “shpërblime” për dëgjueshmëri tashmë nuk po duken në horizont. Deri tani minjtë kujtonin se mund të fitonin në lojën e organizuar nga elefantët, por tashmë elefantët tregohen të patrazuar nga shantazhet e minjëve (si të barrikadave serbe në veri të Kosovës) dhe as të përpjekjeve të tyre për t’i impresionuar me dëgjueshmëri (si Hashim Thaçi me gatishmërinë e tij për të pranuar çdo propozim të Brukselit).

Natyrisht, BE-ja aktualisht është në halle shumë më të mëdha dhe shtetet anëtare kanë telashe më prioritare se sa të preokupohen me ngatërresat e Ballkanit. Kriza e brendshme politike e shkaktuar nga kriza e eurozonës dhe preokupimi me të ardhmen e euros dhe fatin e ekonomive evropiane e ka sjellur BE-në në një krizë ekzistenciale. Përçarjet tashmë të shpërfaqura në takimin e Këshillit Evropian gjatë javës që shkoi, midis Gjermanisë dhe Francës në njërën anë, dhe Britanisë së Madhe në anën tjetër, rreth ndryshimeve të Traktatit të Lisbonës për përforcimin e rregullave të mbikëqyrjes fiskale të shteteve, po e hapin shtegun për një ndarje të re brendaevropiane dhe vë në pikëpyetje formën aktuale të unitetit evropian. Është vështirë të mendohet për zgjerim, në momentin kur vetë BE-ja nuk e di si do të duket vitin që vjen.

Megjithë fatin e paqartë të BE-së, Boris Tadiqi dhe Hashim Thaçi kanë shumë të investuar në suksesin e tyre në afrimin me BE-në.

Boris Tadiqi ka synuar prej kohësh kandidaturën e Serbisë në BE-së, si realizim të një misioni themelor të partisë dhe lidershipit të tij. Negociatat, si dhe përçarja brenda BE-së përsa i përket njohjes së pavarësisë së Kosovës, ia kanë bërë të mundur Tadiqit që të vazhdojë me formulën e tij “edhe BE-ja edhe Kosova”. Me një fjalë, që Serbia do të anëtarësohet në BE, pa e “humbur” Kosovën. Ky nuk është vetëm sllogan. Për Tadiqin, kjo formulë ka qenë e nevojshme për ruajtjen si të koalicionit qeverisës ashtu dhe mirëmbajtjes së balansit elektoral në Serbi, i cili përmes Kosovës, lehtësisht mund të shkojë në favor të forcave ultranacionaliste dhe anti-BE. Tadiqi synon që të jetë ai që e çon Serbinë në BE, por jo ai që i nënshtrohet presionit që Serbia përfundimisht ta njohë humbjen e Kosovës. Deri më tani, Tadiqi nuk ka dhënë shenjë se do të largohet nga ky kurs.

Refuzimi i një numri shtetesh për ta miratuar kandidaturën e Serbisë do të jetë një goditje për Tadiqin, por jo fatale. Disa në Kosovë, këtë e interpretojnë si një fitore të Kosovës. Mirëpo, pas një leximi më të kujdesshëm të kushteve që i janë vënë Serbisë, shihet se thelbi i tyre ka të bëjë më shumë me rolin e Serbisë në trazirat në veriun e Kosovës, në vazhdimin e barrikadave dhe në rrezikimin e sigurisë së trupave evropiane, se sa me ndonjë kërkesë precize që Serbia ta njoh Kosovën. Ky nuk është kusht dhe pavarësisht angazhimit sidomos të kancelares Angela Merkel, nuk duket se në Evropë ekziston gatishmëria që të shkohet deri në fund, dhe Serbisë t’i jepet ultimatumi: o BE-ja o Kosova!

Krejt kjo domethënë se Serbisë i është “ngrerë veshi” që të jetë më e përqëndruar sidomos rreth kontrollimit dhe qetësimit të gjendjes në veri të Kosovës. Ironikisht, trazirat në veri vetëm sa e kanë shtuar rolin dhe rëndësinë e Serbisë. Në shkurt, Serbia do t’i nënshtrohet një vlerësimi të dytë për kandidaturë. Kjo do të thotë se Tadiqi ka kohë edhe tre muaj që të angazhohet rreth veriut, të implementojë marrëveshjet e arritura (sidomos asaj për menaxhimin e përbashkët të kufirit), njashtu që të shpërblehet me kandidaturën e Serbisë, e cila gati si krejt me pahir (!) do t’i vije dy muaj para zgjedhjeve parlamentare në Serbi.

Shpërblime pret edhe Hashim Thaçi. Dhe politikisht, ai gjendet në hall të njëjtë si Tadiqi, ndonëse të natyrës tjetër. Me popullaritet në rënie, me nevojën që ta spastrojë imazhin e tij të jashtëm, i paaftë që të sigurojë zgjerimin e njohjeve të Kosovës, dhe pa ndonjë mundësi që të ndikojë te përmirësimi i gjendjes ekonomike në vend, përafrimi i Kosovës me BE-në është e vetmja levë që i ka mbetur Thaçit që të sigurojë legjitimitetin e tij si lider politik. Gjatë fushatës së zgjedhjeve të kaluara, jo pa arsye Thaçi ngulte këmbë në liberalizimin e vizave, si një nga synimet e tij kryesore. Natyrisht, nga një pikëpamje më e gjerë politike dhe ekonomike, liberalizimi i vizave, sado i dëshirueshëm, domethënë pak për Kosovën, meqenëse ka shumë e shumë politika të tjera që janë më prioritare dhe më të nevojshme. Lidhja e tërë mandatit të tij të dytë me slloganin e integrimit dhe në veçanti me liberalizimin e vizave (për çka dikur Thaçi jepte edhe afate dhe data) kishte të bënte pikërisht me synimin e Thaçit për të shfrytëzuar mundësinë që përmes lëshimit pe në bisedime, dhe përmes gatishmërisë për të pranuar marrëveshje pavarësisht përmbajtjeve (domethënë për të hequr dorë nga çfarëdo parimi), të llogariste se do të “shpërblehet” (term i përdorur tashmë nga vetë anëtarë të kabinitetit të tij, si Edita Tahiri) për “bashkëpunim” dhe dëgjueshmëri.

Mirëpo, problemi nuk është se çfarë do të ndodh tash, por çfarë do të ndodh pas tre muajsh, kur, nën presion që të “shpëtojë” Serbinë nga mundësia e humbjes elektorale të forcave pro-evropiane të Tadiqit, BE-ja të detyrohet, sado me ngurrime dhe dyshime, që t’ia japë Tadiqit fitoren e statusit kandidat për Serbinë, me frikën se një alternativë e dytë kundrejt Tadiqit në Serbi është absolutisht e padëshirueshme. Në ndërkohë Tadiqi mund të bëhet më rigoroz në vënien nën kontroll të veriut, ndonëse kjo nuk duket punë e lehtë, për shkak të interesave të veçanta të grupeve të ndryshme politike e kriminale atje, të cilëve u konvenon anarkia aktuale. Sido që të jetë, mbetet akoma pikëpyetje nëse Thaçi do t’i marrë “shpërblimet” që i pret, siç është liberalizimi i vizave, sidomos në kushtet e një krize ekonomike mbarëevropiane në të cilën gjëja e fundit që do t’i duhej shumë shteteve të BE-së është një valë e re imigrantësh nga Kosova. Thaçi, megjithatë, i nxënë ngusht dhe në zor për të fituar shpërblimet e shumëpritura nga Brukseli, do të jetë i gatshëm t’i hyjë kompromiseve edhe më të mëdha, siç është pranimi i kërkesës së Tadiqit për status special për veriun, sidomos nëse edhe Brukseli fillon të anojë nga një zgjidhje e tillë. Kjo u pa edhe me rastin e marrëveshjes së fundit për kufijtë. Refuzimet vinin nga Beogradi ndërsa Prishtina pa ndonjë hamendje pranoi marrëveshjen për administrim të përbashkët të pikave kufitare.

Dhe në perspektivë, situata vetëm sa do të ndërlikohet. Tadiqi ka gjasa reale që të hyjë në BE me formulën e tij, “edhe BE edhe Kosova”, mirëpo kursi implicit i Thaçit, i shprehur në formulën “edhe BE edhe pa shtetësi” nuk funksionon. Ka dhjetëra vjet që Greqia bllokon Maqedoninë vetëm për shkak të emrit të saj. Është marrëzi të mendohet se Serbia nuk do të vazhdojë të pengojë, minojë dhe bllokojë Kosovën në çdo hap të vetin, aq më shumë kur këtë mund të bëjë nga pozicioni i një shteti kandidat të BE-së, e mbase pas pak vitesh edhe si vend anëtar i BE-së. Tadiqi nuk ngurron ta kërcënojë BE-në me “jo”, nuk ngurron të shfrytëzojë frikën dhe interesin e BE-së në Serbinë që të nxjerr koncesione, dhe strategjia e tij tashmë po jep rezultat. Askush nuk po i bën presion atij që ta njoh Kosovën, ndërsa marrëveshjet “teknike” me Kosovën nuk i kushtojnë asgjë Serbisë. Thaçi është ai i cili ka lidhur gjithë fatin e tij politik me vazhdimin dhe suksesin e negociatave. Pa to ai është ndërkombëtarisht jorelevant kurse në politikën e brendshme mbetët me agjendë të dështuar. Thaçi do të përkujdesët që negociatat jo vetëm të vazhdojnë por që ato të zhvillohen me shumë sukses.

Kolumna javore, Koha Ditore, 11 dhjetor 2011.

2 mendime mbi “Kujt i duhen negociatat Kosovë-Serbi?

Lini një Përgjigje

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Google+

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Dilni / Ndryshojeni )

Po lidhet me %s