Home

Qe tre javë, disa mijëra protesues janë vendosur me tenda në parkun Zuccotti, në afërsi të qendrës financiare të New York-ut, në Wall Street. Gjatë dy javëve të para protestuesit u injoruan nga mediat e fuqishme korporative dhe protesta u pa si një nga qindra e mijëra protestat e rëndomta që ndodhin anëkënd qytetit të New York-ut gjatë çdo viti, mbi çështje të lloj-llojshme. Mirëpo, gjatë fundjavës së kaluar, gjatë tentim-marshit përmes urës së famshme Brooklyn Bridge drejt Wall Street-it, një përplasje me policinë çoi në arrestimin e 700 vetëve. Që nga ai moment, protesta ka tërhequr vëmendjen gjithnjë më të madhe të mediave, duke e katapultuar ngjarjen, siç është zakoni i mediave (sidomos atyre pamore), nga një protestë margjinale në një temë senzacioni. Në ndërkohë, protesta është përhapur në dhjetëra qytete tjera, ku lëvizje të ngjashme kanë “okupuar” hapësira publike.

 

Senzacioni medial sillet rreth qëllimit dhe kërkesave të protestës. Protestuesit thonë se janë kundër lakmisë dhe korrupsionit në Wall Street. Por protestuesit, ndonëse mirë të organizuar, i janë shmangur qoftë paraqitjes së kërkesave konkrete, qoftë botimit të ndonjë manifesti apo ultimatumi. Motoja e tyre është e thjesht: okupo Wall Street-it! Përtej kësaj gjithçka është e hapur. Një gazetar i kanalit të lajmeve Fox News, me anime politike të djathta, përqeshte protestuesit duke i ndalur ata dhe duke i pyetur se çka kërkojnë. Përgjigjet që jepnin ata ishin gjithçfare (prej kërkesave për ndaljen e luftës në Afganistan deri te ankesat për transportin publik në New York), që i mjaftonte gazetarit cinik të deklaronte se këtu ke një masë protestuesish të rinjë dhe të dezorientuar që në fakt nuk dinë se çfarë duan.

 

Është interesant se në fillet e veta para tre vjetësh, lëvizja djathtiste “Tea Party” që arriti të shndërrohet në krah radikal të Parisë Republikane, nuk pati pritje të tillë nga mediat, ndonëse edhe ajo nisi si një lëvizje amorfe dhe e paqartë në qëllime. Natyrisht, lëvizja Tea Party gjeti mbështetjen e menjëhershme të një numri korporatash të mëdha dhe biznesmenësh të djathtë, që mbushën arkat e këtyre organizatave, me qëllim të dobësimit të presidentit Barack Obama dhe mazhorancës demokrate që asokohe kontrollonte Kongresin. Kjo shtytje financiare dhe organizative i dha mundësi Tea Party që nga një masë jokoherente, shpejt të shndërrohet në faktor elektoral, si dhe të spastrojë imazhin e saj prej një reaksioni racist ndaj një presidenti zezak. “Spin doktorët” medialë, konsulentë të Tea Party të angazhuar nga korporatat e fuqishme bënë çmos që lëvizja të mos diskreditohet dhe të heq nga shfaqja në media elementet e veta raciste. Tea Party tani është shndërruar në faktor legjitim të politikës amerikane, platformë për mobilizimin e pakënaqësive në përkrahje të frymës konservatore dhe politikave lehtësuese për korporatat e mëdha dhe të pasurit, dhe me platformë çmontimin e plotë të sistemeve të mbrojtjes sociale dhe të ridistribuimit në SHBA.

 

Zor që lëvizjes në Wall Street, do t’i dalin në ndihmë korporatat e mëdha, të cilat janë pikërisht në shënjestër të protestuesve. Pyetja që ngelet është se çka paraqet protesta, dhe ku do të çojë ajo? Në krahasim me lëvizjet e mëhershme anti-korporatiste, si ato të lëvizjeve altermondialiste në Seattle në vitin 1999, të cilat etiketoheshin si radikale, ekstremiste, të çmendura etj., lëvizja në Wall Street po fiton simpati të gjerë. Simpatinë ndaj saj e ka shprehur edhe presidenti Obama, ndërsa një numër sindikatash iu bashkuan protestave dhe i përkrahin ato në mënyrë aktive. Një gjë e tillë përputhet edhe me gjendjen ekonomike më 1999 në krahasim me sot. Është lehtë të shprehesh kundër institucioneve qëndrore të kapitalizmit në kohë krize, qoftë vetëm me një gjest simbolik. Shpëtimet bankare me para publike gjatë viteve 2008-09, vazhdimi i pagesës së bonuseve astronomike në institucione financiare në kohë papunësie të madhe, shpëtimi i bankave, bankierëve dhe spekulantëve financiarë në dëm të klasave popullore të cilat po penalizohen më së shumti nga kriza, humbja e qindra mijëra shtëpive, zbehja e perspektivës për punë stabile dhe për karrierë tek një pjesë e madhe e studentëve dhe rinisë amerikane, nga të gjitha këto nuk duhen edhe aq argumente për ta ndezur mllefin kundër Wall Street-it, duke e shndërruar atë në simbol të të gjitha të zezave të periudhës së fundit. Nuk është çudi që një protestë që, në një moment tjetër, do të dukej si radikale dhe krejtësisht ideologjike, tani rezonon në logjikën e shumicës së amerikanëve dhe nxit simpatinë e tyre.

 

Megjithatë, pyetja mbetet, çka kërkon lëvizja në Wall Street? Ekziston një interpretim që kërkon shqyrtim serioz: pretendimi është se në kohën e rrjeteve elektronike e sociale, informimit të shpejt dhe koordinimit virtual, lëvizjet popullore janë gjithnjë e më të decentralizuara dhe në to mbizotëron organizimi horizontal kundrejt atij vertikal. Modeli kryesor është ai në Egjipt: një lëvizje pa lider, pa kryesi dhe pa ndonjë organizatë prijëse, arriti ta rrëzojë një diktator të fuqishëm. Fakti i dytë është se lëvizjet e reja, si ato në Egjipt, Tunizi dhe vende tjera të Lindjes së Mesme, por edhe ato në periferinë e eurozonës, në Portugali, Spanjë e Greqi, janë lëvizje që mobilizojnë kryesisht të rinjtë, kryesisht studentë dhe të diplomuar, por me perspektivë të zbehtë në pikëpamje socio-ekonomike. Ky “kognitariat” (siç i quajnë Michael Hardt dhe Tony Negri), i kyçur intelektualisht dhe i cili frymon natyrishëm në botën e teknologjisë së sotme, ka sens tjetër, më të demokratizuar dhe përfshirës për mobilizimin dhe për veprimin politik. Dallimi megjithatë, me rastet e përmendura është se, në Tunizi dhe Egjipt, kërkesa e protestuesve ishte kërkesa e qartë politike: dorëheqjen e diktatorëve. Është e paqartë se çfarë domethënie ka një lëvizje e tillë në kontekstin politik amerikan, meqë si rregull, një lëvizje në SHBA krijon efekt politik vetëm nëse ka para, ose nëse ka vota (mundësisht dyjat bashkë).

 

Zgjedhja në mes shndërrimit në një lëvizje margjinale dhe një lëvizje më të fuqishme politike është dilema e protestës. Ajo për momentin, veten e quan lëvizje jo-politike. Duke marrë parasysh përbërjen demografike të protestuesve – shumica të rinjë boemë, artistë, gazetarë të pavarur, shkrimtarë, dezajnerë dhe të tjerë – duhet përkujtuar atë që Walter Benjamin kishte shkruar për boemët revolucionarë të Parisit të shekullit XIX: “Me paqartësinë e pozitës së tyre ekonomike përkon paqartësia e funksionit të tyre politik” – me një fjalë, sipas Benjamin, duke qenë mangut një pozite të qartë klasore, boemët bredhin lirshëm dhe në mënyrë ambivalente me bindjet dhe lojalitetet e tyre politike. Një lëvizje e fuqishme anti-Wall Street mund të lindë vetëm kur viktimat e vërteta do të paraqiten dhe mobilizohen në lëvizje. Të grumbulluarit në parkun Zuccotti kanë bërë punën e pararojës që hap shtegun për një lëvizje më të madhe. Varet nga ata se nga do ta çojnë momentin që e kanë kapur.

 

Kolumna javore, Koha Ditore, 9 tetpr 2011

 

 

Lini një Përgjigje

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Google+

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Dilni / Ndryshojeni )

Po lidhet me %s