Home

Dy protesta të mëdha ndodhën të premten e kaluar. Njëra ishte në Tiranë, kurse tjetra, dhe më e rëndësishme për nga pesha historike, ishte në kryeqytetin egjiptian, Kairo. Por jo vetëm aty. Të gjitha qytetet kryesore të Egjiptit ishin ndezur nga protestat dhe përleshjet e masave popullore me forcat e rendit. Të premten, kur shkruaj këta rreshta, pas një dite protestash masive, policia ishte tërhequr nga rrugët e qyteteve të Egjiptit dhe vendin e saj e kishte marrë ushtria. Ushtria ishte pritur me gëzim nga popullata, ndërsa protestuesit kishin hipur dhe festonin mbi tanksa. Situata është e paqartë, por nuk duket larg mendësh që regjimi i Hosni Mubarakut në Egjipt të marrë rrugën e regjimit të Zine el-Abidine Ben Ali në Tunizi. Kjo do të hapte një kaptinë krejt të re në historinë e Lindjes së Mesme, sepse do të shënonte fillimin e fundit të autokracive të korruptuara dhe represive që sundojnë shtetet arabe me dekada.

Çfarë lidhje kanë ngjarjet në Lindjen e Mesme me ato të Shqipërisë? Në të kaluarën ka ekzistuar një solidaritet domethënës mids këtyre vendeve. Në prill të vitit 1939, kur Shqipëria humbi mëvetësinë e saj si pasojë e okupimit italian, vendet perëndimore si Britania dhe Franca mbyllen sytë dhe vetëm verbalisht dënuan këtë akt, që ishte ndër agresionet e para në prag të Luftës së Dytë Botërore. Por ngjarja nuk kishte shkuar pa u vënë re në Lindjen e Mesme. Në Tunizi, Egjipt dhe Libi, u organizuan protesta popullore kundër okupimit italian të Shqipërisë. Fakti se ato ndodhen në Libi është domethënës; Libia asokohe ishte gjithashtu koloni italiane. Shqipëria, së bashku me Libinë dhe Eritrenë dhe Etiopinë, u shpallën pjesë e asaj që regjimi i atëhershëm fashist italian mbiquajti “Perandori e Romës”. Përveç kësaj historie të përbashkët, lidhjet historike me këto pjesë të botës shkojnë më larg në histori, duke filluar nga ndarja e një epoke të tërë historike si pjesë e të njëjtës perandori tjetër, asaj osmane. Për të mos përmendur shqiptarët osmanë që shërbyen si administratorë e ushtarakë në këto territore, pa harruar njërin nga këta që u shndërrua në themeluesin e Egjiptit modern, ushtarakut osman me origjinë shqiptare, Muhamet Alisë.

Sigurisht se këto lidhje historike tashmë janë harruar. Ballkani dhe Lindja e Mesme shihen si botëra krejt të tjera dhe të ndryshme, pavarësisht pikëprerjeve të përbashkëta historike. Dhe ndoshta kjo histori do të ishte pa ndonjë rëndësi po të ishte që Shqipëria të kaplohej nga protesta popullore sapo të tillat kishin dëbuar regjimin e presidentit Ben Ali në Tunizi, që sundoi këtë vend që nga viti 1987. Një protestues tunizian kishte vënë re ironinë që Ben Ali, i njohur si ndalues i ferxhesë dhe përndjekës besnik me dhunë policore i lëvizjeve fundamentaliste islamiste (për ç’shkak pëlqehej dhe përkrahej nga Washingtoni), gjeti strehim në Arabinë Saudite. Por, meqenëse Tunizia njihej edhe më parë për orientimin e saj laik (drejtim i vendosur qysh me dekolonizimin e këtij vendi nga Franca më 1959), problemi ishte jo vetëm të pushteti represiv i ndërtuar nga Ben Ali, por se një pjesë e mirë e ekonomisë së Tunizit gjendej nën kontrollin e tij dhe të familjarëve të tij. Përderisa Ben Ali dhe elita politike dhe ekonomike bënin jetë vilash në bregun e bukur mesdhetar të Tunizisë, papunësia në këtë vend sillej në rreth 14%.

Në Egjipt situata është më e ndërlikuar. Së pari, ky shtet me popullatë rreth 80 milionëshe është një ndër shtetet kryesore strategjike në Lindjen e Mesme. Që nga viti 1979, ky shtet ka një pakt me Izraelin, gjë që ka ndihmuar në ruajtjen e stabilitetit në rajon. Për më tepër, Egjipti historikisht ka luajtur rol të rëndësishëm politik dhe kulturor ndër arabët e Lindjes së Mesme. Rënia e Mubarakut vetëm do të shtonte efektin domino në rajon, pasi që protesta popullore tashmë ka edhe në Algjeri e Jemen, me mundësi që të përhapen edhe më tej. E treta, dhe ajo që e bën Washingtonin të ngurrojë në përkrahjen e plotë të protestuesve në Egjipt, është fakti se “Vëllazëria islamike” (Islamic Brotherhood), një ndër lëvizjet më të vjetra fundamentaliste në Lindje të Mesme, ka organizim dhe peshë të fuqishme në Egjipt. Washingtoni akoma kujton makthin e rënies së Shahut në Iran, i cili në këtë vend solli në pushtet regjimin e ajatollave. Përveç mbajtjes së një qëndrimi pasiv karshi çështjes palestineze, represioni i vazhduar politik dhe policor që Mubaraku ka zbatuar kundër “Vëllazërisë islamike” është një arsyet pse Mubaraku është konsideruar nga Washingtoni si aleat i ngushtë. Në fakt, Egjipti është vendi i dytë pas Izraelit që përfiton më së shumti se cilido shtet në botë nga ndihmat ushtarake dhe ekonomike amerikane.

Por nuk duket aspak e saktë që “Vëllazëria islamike” qëndron prapa protestave. Në dallim prej lëvizjeve të kaluara kundër Mubarakut, këto protesta kanë karakter gjithpopullor. Pjesëmarrja në to shquhet nga klasat e mesme. Siç e tha një komentator i ngjarjeve në Egjipt, “Washingtoni duhet ta kuptojë se zgjedhja nuk është midis diktatorëve apo islamistëve, por diktatorëve dhe popujve që kërkojnë liri, të drejta demokratike dhe barazi sociale”.

Në fakt, masat në Egjipt, ashtu si në Tunizi, shquhen nga fakti se janë kryesisht të reja. Dhe është në radhë të parë rinia e këtyre vendeve që është në frontin e parë të protestave. Në këtë pikëpamje, këto shtete kanë elemente të përbashkëta me Shqipërinë. Të gjitha këto shtete janë vende demografikisht të dominuara nga popullata nën moshën 30 vjeçare. Të gjitha këto vende kanë shënuar suksese ekonomike gjatë viteve të fundit, por rritja ekonomike nuk është përkthyer në ngritje të standardeve për shumicën. Korrupsioni është githandej, sidomos në kreun politik. Këtë gjendje e përjeton në mënyrën më të rëndë popullata e re. Në Tunizi, papunësia ndër të rinjët (mosha 20-29 vjeçare) është 20%; në Egjipt ajo shkon mbi 30%. Në Shqipëri papunësia tek rinia është në po këto nivele. Por karakteri i protestave në Tunizi, Egjipt dhe Shqipëri është krejt tjetërfarë. Jo vetëm nga fakti se shkalla e represionit politik është shumë më e lartë në këto shtete. Por edhe nga fakti se kush organizon protestat. Në Tunizi dhe tani në Egjipt, lëvizjet e pavarura, sindikatat dhe qytetarët e thjeshtë janë ata që kërkojnë fundin e autokracive dhe korrupsionit. Në Shqipëri kemi të bëjmë sërish me një situatë ku shqetësimet legjitime të qytetarëve bëhen pre e ambicieve politike të këtij lideri apo atij opozitari. Në Shqipëri po shohim shfaqjen e një tragjedie politike që vetëm hap më tej gropën në të cilën gjendet ky vend politikisht. Kurse në Lindjen e Mesme po e përjetojmë hapjen e një horizonti të ri historik, atë të shkatërrimit të regjimeve të qelbura që sunduan këta popuj me dekada.

Botuar te Koha Ditore, 30 janar 2011

Lini një Përgjigje

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Google+

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Dilni / Ndryshojeni )

Po lidhet me %s