Home

Çka do të ndodh pas ardhjes në pushtet të qeverisë së re? ASGJË!

Në fakt, nga ky ndryshim vjen vetëm një e keqe e madhe, e kjo është se TMK-ja humb një udhëheqës të aftë, i cili tash hyn në dallgat e politikës, për t’i hyrë edhe ai një piste që çon në një karrierë të shpejt dhe të shkurtër politike. Sepse ata që hyjnë shpejt në politikë, zakonisht edhe fundin politik e kanë të shpejtë. Në ndërkohë i urojmë Agim Çekut që karriera e tij politike të jetë më e gjatë se ajo e Nexhat Dacit.

Në anën tjetër, komentatorë të ndryshëm të zhvillimeve, shprehin shpresa se ndryshimi i qeverisë mund të çojë në ndryshime më thelbësore në jetën politike të vendit. Mirëpo njëkohësisht vlen diçka tjetër — ka kohë që në Kosovë ndryshimi kërkohet vetëm për hir të ndryshimit. Kështu që, po — ndryshime në jetën politike do të ketë, aq sa për senzacion dhe për atë perversion prej spektakli që është politika e mediatizuar. Por ndryshime të tjera — kjo është shumë më e dyshueshme. Lidhur me këtë, është tepër indikative deklarata e Martti Ahtisaarit, se ndryshimet në qeveri nuk kanë asnjë ndikim në rrjedhën e negociatave me Beogradin. A s’është kjo provë e mjaftueshme se politika kosovare qysh moti është shndërruar në një rend hierarkik, në një nomenklaturë që në thelb e gjitha mendon dhe vepron sipas ca parametrave të caktuar, një paradigme të vendosur qysh moti, që thotë se këtu asgjë thelbësore nuk vendoset vetë? Ahtisaari s’ka nevojë ta dëgjojë qëndrimin e qeverisë së re — ai qysh tani e di qëndrimin e saj, ende pa folur ajo.

Kjo tregon se në Kosovë mund t’i ndërrosh me dhjetëra qeveri, por përsa i përket qëndrimeve thelbësore (siç janë p.sh. rreth pjesëmarrjes pakusht në negociata, apo rreth “nevojës” për decentralizim), ato s’luhaten as edhe për një moment. Qeveritë, si një ent i përkohshëm punësimi për politikanë të karrierës, në fakt vetëm thirren për të kryer punët e tjetrit, për t’u bërë operatorë të “proceseve”, në shkëmbim për mundësinë e përmbushjes së qejfeve e favoreve të ndryshme personale. Pikërisht këtu qëndron shpjegimi për dështimin e Qeverisë Kosumi. Kjo qeveri nuk dështoi sepse nuk kishte program të vetin (asnjë qeveri në Kosovë deri tash nuk ka pasë program të vetin), por sepse deklaratat e saj boshe për ndërtimin e shtetit nuk mjaftonin për menaxhimin e situatës derisa “proceset” po ecnin para. Jo pse ajo nuk ishte në gjendje t’i printe “proceseve”, sepse qeveria në Kosovë nuk e ka atë rol, por se Qeveria Kosumi nuk arriti as ta krijojë përshtypjen se ka kontroll mbi diçka. Kurse sot Kosovës kjo i duhet — një qeveri që krijon përshtypjen e autoritetit. Ndaj dhe nevoja që ajo të pëfshijë njerëz autoritativ.

Megjithatë, t’i kthehemi çështjes së ndryshimeve. Ndryshime në rrafshet tjera shoqërore nuk do të ketë, përkundër pritjeve dhe dëshirave që do të shtohen tani. Në fakt, me Agim Çekun në krye, popullata do të presë mrekullira. Ndërsa mrekullirat nuk do të ndodhin, sepse Agim Çeku është gjeneral me profesion e jo magjistar. (Në fund të fundit, magjia është thjesht një truk optik, ndërkaq Kosova kishte vetëm një mjeshtër për këtë — të ndjerin Ibrahim Rugova). E nga këtu buron rreziku më i madh politik. Përderisa ishte Bajram Kosumi në krye, dukuritë e këqija mund të arsyetoheshin se qeveria është dobët, ministritë nuk dinë të punojnë etj. Kurse sot, këto fjalë do t’i përpijë sorra sepse do të shihet se ndryshimet thelbësore nuk vijnë me ndryshimin e qeverive. Atëherë, nuk do të vihet më në sprovë legjitimiteti i qeverisë, por legjitimiteti i tërë sistemit politik që ekziston sot. Këtu qëndron problemi fundamental.

Kështu, ato që dikur në literaturë quheshin “masa popullore”, sot, në realitetin e një krize mizerable ekonomike, kërkojnë ndryshime të prekshme dhe konkrete dhe të shpejta. Por asi lloj ndryshimesh nuk do të ketë. Thjesht, mekanizmat strukturor për ndryshime të tilla nuk ekzistojnë. Struktura e pushtetit e ndërtuar në Kosovë këto shtatë vitet e fundit nuk është ndërtuar mbi bazën e lëvizjes së gjërave, por të konservimit të tyre. Struktura politike dhe institucionale e ndërtuar në Kosovë ka pasë një dhe të vetmin qëllim, ko-optimin e elitës politike kosovare në shërbim të administratës ndërkombëtare. Në ndëkohë, kësaj elite i është dhënë një rol menaxhues dhe një kinse-rol politik. Mirëpo brenda këtyre strukturave, brenda këtij kuadri institucional, nuk ka politikë të vërtetë. Politika e vërtetë është pikërisht politikë mbi lëvizjen e gjërave, jo e ndërrimit të njerëzve. E sot, politikë në Kosovë konsiderohet pikërisht kjo: ndërrimi dhe lëvizja e njerëzve, rotacioni, rokadat, thjesht për të krijuar iluzionin se këtu po bëhet diçka, se dikush po merr vendime me konsekuencë. Prandaj dhe bisedat politike në Kosovë, në formën më puro të tyre, janë në radhë të parë muhabete dhe thashetheme mbi emrat, mbi njerëz, mbi persona e personazhe, që mbesin pika e parë dhe e fundit e referencës për gjithçka.

Mediat, në anën tjetër, gjithnjë në kërkim të senzacionit, shprehin një tepricë kënaqësie sa herë të ndodhin ndryshime në renditjen e emrave në kolltuqe. Sepse të paktën, në punën e tyre normalisht të mërzitshme, ndodh diçka që ju thyen monotoninë e të raportuarit të deklaratave nga fytyrat e njëjta, deklaratat e të cilëve ata tashmë dinë t’i shkruajnë ende pa i dëgjuar. Por, siç po ndodh, disa tashmë kanë filluar të deklarojnë se me ndërrimet në qeveri dhe kuvend po dëshmohet se në Kosovë po nxë rrënjë demokacia.

Në realitet është e kundërta. Pikërisht ndryshimi kaq i shpejt i qeverisë dhe kreut të Kuvendit, gati brenda natës, janë dëshmi tepër e fuqishme se sa e varur politika kosovare është nga intrigat dhe lëvizjet e prapaskenave. Ato tashmë vetëm po shtohen, ndërsa natyrisht terreni i prapaskenave, sidomos në LDK, tashmë është trazuar dukshëm pas vdekjes së “perdës së madhe” që ishte Ibrahim Rugova. Rugova ishte një “perde e madhe” sepse ato të qeshurat e tij karakteristike, që i dilnin gati si me zor pas deklaratave për pavarësinë e Kosovës, ishin mbulesa më e mirë për katrahurën politiko-organizative të quajtur LDK. Tani, ky përbindësh prej organizate politike natyrisht kërkon të bëjë një spastrim brenda radhëve, pasi që më nuk ka garanca që torta do të jetë gjithnjë e madhe siç kanë qenë në kohën e Rugovës. Kishin arsye të forta pse disa nga anëtarët e lartë të LDK-së qanë me lotë vdekjen e presidentit. Ishin vërtetë lotë të sinqertë.

Në fakt, ngjarja më interesante politike nuk është ndërrimi i qeverisë, por fakti se qytetarët e Hanit të Elezit u ngriten dhe në një aksion proteste me zor hapen rrugën Prishtinë-Shkup. Si dhe akti i solidaritetit i kamionistëve që bllokuan në shenjë proteste magjistralën Prishtinë-Mitrovicë. Në këto raste ndodh politika e vërtetë: bashkim gati-gati spontane njerëzish që lidhen për interesa reale kolektive. E lëvizje të këtilla po ndodhin gjithandej. A duhet përkujtuar protestat që ndodhen para disa jave pothuajse në tërë Kosovën, me rastin e krizës energjetike të KEK-ut? Apo të protestës së vozitësve të kombibusave, që bllokuan rrugën për në Gjilan? Apo të pakënaqësive që po shprehin dukshëm punonjësit e transportit publik në Prishtinë, si pasojë e mosmarrjes së rrogave? Apo e punonjësve të administratës që gjithashtu janë pa rroga? Apo edhe lëvizja e artistëve për kthimin e “Unionit”, që në thelb është një shpërthim shumë më i madh i revoltës mbi gjendjen e mjerë të institucioneve kulturore në Kosovë. Por natyrisht, lëvizje si këto nuk e trazojnë politikën kosovare, pasi që ajo qysh prej kohësh është shkëputur dhe izoluar hermetikisht nga realiteti social, ndërsa bën jetë në një univers paralel të populluar nga diplomatë, administratorë, analistë dhe protagonistë të ndryshëm të prapaskenave, aty ku përditë, në mënyrë të ndërsjelltë, përforcohet iluzioni kolektiv i këtij grupi njerëzish për rëndësinë e vetës së tyre. Ndërsa pikërisht këtu, në këtë indiferencë mahnitëse të politikës karshi zhvillimeve shoqërore, në këtë autonomi ekstreme që politika gëzon nga jeta shoqërore (por sigurisht jo nga jeta ekonomike!), qëndron e përqëndruar e gjithë kontradikta midis realitetit politik dhe realitetit social, një kontradiktë që, po vazhdoi ky avaz, vetëm pret momentit e shpërthimit. Kurse ardhja e një qeverie të re, autoritative por të pa autoritet, paradoksalisht, vetëm e përshpejton ardhjen e momentit të thyerjes politike që do ta ndjejmë. Atëherë do të mund të flasim për evenimente. Në kuptimin e vërtetë dhe historik të fjalës.

Botuar te “Koha Ditore”, 6 mars 2006.

Lini një Përgjigje

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni / Ndryshojeni )

Foto Google+

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Dilni / Ndryshojeni )

Po lidhet me %s